HEADER-2015cnn 1

Kiến trúc Chùa

chua 2Chùa Long Khánh được thiết kế bởi KTS. Phạm Kim Đào- Cty CP Tư vấn Bình Định

Chùa Việt Nam được xây dựng, phát triển khá đa dạng qua các thời kỳ lịch sử, không gian và phong cách khác nhau. Theo đó, phong cách kiến trúc ở các địa phương cũng không đồng nhất.

 

Phần 1: Chùa phía Bắc

Công trình chùa cơ bản thường có các hạng mục và các cấu trúc của chùa cổ Việt Nam như sau:

1. Các hạng mục:

1.1. Tam quan: là cổng vào chùa, thường là một ngôi nhà với ba cửa vào. Có nhiều chùa có hai tam quan, một tam quan nội và một tam quan ngoại. Tầng trên của Tam quan có thể dùng làm gác chuông.

1.2. Sân chùa: Qua Tam quan là đến sân chùa. Thường xây bồn hoa, đặt các chậu cảnh, hòn non bộ với mục đích làm tăng thêm cảnh sắc thiên nhiên cho ngôi chùa. Trong sân chùa, đôi khi có các ngọn tháp, tượng phật lớn…

1.3. Bái đường: Từ dưới sân chùa, lớp kiến trúc đầu tiên của ngôi chùa là nhà bái đường (hay còn gọi là tiền đường, nhà thiêu hương). Để đi được đến đây thường phải đi lên một số bậc thềm. Ở nhà bái đường có thể đặt một số tượng, bia đá ghi sự tích của ngôi chùa, có thể đặt cả chuông, khánh nếu như ngoài cửa Tam quan không xây gác chuông. Giữa bái đường là hương án, nơi thắp hương chính. Thông thường người đến lễ chùa thắp hương ở đây. Số gian của bái đường tùy thuộc vào qui mô của chùa, nhỏ nhất là 3 gian, thông thường là 5 gian.
Thường đặt 2 tượng hộ pháp: Bên trái là Khuyến thiện ( ông Thiện, mặt đen); bên phải là Trừng ác ( ông Ác, mặt đỏ)

1.4. Chính điện: Qua nhà bái đường là chính điện. Giữa bái đường và chính điện có một sân trống không rộng lắm, để cho ánh sáng tự nhiên chiếu sáng. Nhà chính điện là phần quan trọng nhất của ngôi chùa, là trung tâm của sự thờ cúng. Ở giữa và sát vách sau có nhiều lớp bàn thờ và nhiều tượng Phật được sắp xếp theo các nguyên tắc:
- Tầng cao nhất: thường có 3 pho tượng gọi là Tam thế Phật của 3 thời gian: Phật quá khứ ( vô lượng, vô biên, 10 phương chư Phật) thường là Phật Nhiên Đăng, Phật hiện tại là Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật tương lai thường là Phật Di lặc;

- Tầng thứ 2: xếp 3 pho tượng Tây phương Tam thánh: Tượng Phật A Di Đà lớn nhất ở giữa, tượng Bồ tát Quán Thế Âm ở bên trái và tượng Bồ Tát Đại Thế Chí ở bên phải;

- Tầng thứ 3: xếp 3 pho tượng: Tượng lớn nhất là Thích Ca Mầu Ni ngồi trên tòa sen. Hai bên đứng trên tòa sen là Tượng Bồ tát Văn Thù Sư Lợi ở bên trái, tượng Bồ Tát Phổ Hiền ở bên phải;

- Tầng thứ 4: ở giữa là tượng Cử Thiên, hai bên là tượng Đế Thích và Phạm Thiên.

1.5. Hành lang: Chạy song song và ở 2 bên chính điện, nối chính điện với hậu đường.

1.6. Hậu đường: Qua nhà chính điện, theo đường hành lang ta đến nhà hậu đường (cũng còn gọi là Nhà tăng hay Nhà thờ tổ).
Nơi đây bố trí như thờ cúng tổ tiên: Ở chính giữa: bàn thờ cao nhất thờ, đặt tượng Thánh tăng (Ana đà), sư tổ ( Bồ đề đạt ma); 2 bên là thấp hơn là bàn thờ chư vị là các vị thánh nhân gian (bàn thờ mẫu), nhân thần (có khả năng của thần, cứu dân giúp nước), các nhân vật lịch sử. Ở 2 bên là các bàn thờ của những người chết muốn thờ cúng tại chùa có bia ghi thân thế.

2. Các cấu trúc chùa:

2.1. Chùa chữ Đinh ( người…): 丁, ( số không 亠)

2.2. Chùa chữ Công ( việc…): 工

2.3. Chùa chữ Tam ( ba): 三

2.4. Chùa chữ Quốc (nước): 国

Phần 2: Chùa phía Nam

Đối với khu vực phía Nam nói chung và Bình Định nói riêng, về cơ bản công trình chùa thường có những hạng mục và cấu trúc như sau:

1. Các hạng mục:

Được kết hợp, thay đổi đơn giản hơn các chùa cổ, để phù hợp với khu đất, thuận tiện trong việc tổ chức hành lễ, sinh hoạt, tạo nên các không gian mở đa năng…Hướng chùa ( cổng và chánh điện) thường hướng Đông Nam, Tây nam, Nam

1.1 Cổng Tam quan
Thường chỉ là cổng có mái che gồm: 01 cổng chính cao hơn và 02 cổng phụ 2 bên thấp hơn. Chỉ có các chùa có quy mô công trình lớn mới có nhà cổng và cổng ngoại, cổng nội. Kèm theo tường rào cao thường che khuất tầm nhìn bên ngoài vào, tạo không gian kín, yên tĩnh cho nhà chùa.

1.2. Sân vườn
Là khoảng không gian ngoài trời, sau tam quan thường tổ chức ở giữa là hồ nước, hòn non bộ trong đó có tượng Phật lớn đứng trên tòa sen, 2 bên là hàng cây cao, giàn hoa và các vườn hoa xung quanh.

1.3. Chánh điện
Kết hợp các chức năng của cổng, bái đường, chánh điện.

- Không gian tiền sảnh: Ở giữa là đại sảnh để tiếp đón khách, 02 bên phòng sảnh đặt 02 tượng hộ pháp. Hai bên của sảnh đặt chuông và trống hoặc tạo thành lầu chuông, lầu trống hoặc tháp chuông, tháp trống rời 2 bên.

- Không gian hành lễ, giảng đường của phật tử: là không gian lớn nhất, tập trung đông người ( phật tử thường ngồi dưới nền nhà để tụng kinh và nghe thuyết pháp). Cần ánh sáng và thông thoáng tốt. (Có nơi tổ chức giảng đường, các phòng khách, tiếp khách ở tầng 1, chánh điện và phòng thờ tổ tầng 2)

- Không gian bàn thờ Phật: thường tổ chức làm 03 cấp thờ:
+ Cao nhất là tượng Phật Thích Ca Mâu Ni , tượng lớn nhất ngồi dưới cây bồ đề;
+ Thấp hơn là các tượng: Phật A Di Đà ở giữa, bên phải là Phật Quán Thế Âm, bên trái là Phật Đại Thế Chí; ở giữa bên dưới và nhỏ hơn là Phật Thiên thủ thiên nhãn Quán Thế Âm Bồ Tát;
Trước án thờ này là nơi hành lễ của chủ lễ, trụ trì và chúng tăng. Có thể đứng thành 3 hàng.
+ Thấp nhất là án thờ Hội đồng gồm nhiều tượng Phật khác, đặt ở phía trước cửa gian thờ.
Nền nhà, chiều cao gian thờ thường cao hơn không gian hành lễ của phật tử, như sân khấu của giảng đường. Phía sau là tường kín tạo quang cảnh phía sau tượng Phật; có cửa võng, hoành phi, câu đối ( trên cột) bao quanh; phía trước án Hội đồng có lư hương lớn. Khu vực này cần có cửa trên cao để hút khói, cần có ánh sáng chiếu rọi các tượng Phật lung linh huyền ảo, tạo nên không gian linh thiêng.

1.4. Nhà thờ tổ
Đặt phía sau chánh điện, đặt liền kề, cách bằng sân trong hoặc cách bằng 02 hành lang 2 bên. Nơi đây tổ chức như gian thờ: án thờ chính ở giữa đặt tượng Bồ đề Đạt Ma, bên dưới là tượng Sư tổ khai sơn chùa, 2 bên là các long vị của các hòa thượng, thượng tọa nhiều đời của chùa này; hai bên án thờ là bàn thờ dài thờ những hương linh Phật tử quá cố ký gửi tại chùa, có các hình đặt trên kệ nhiều tầng. Khu vực án thờ cũng có cửa võng, cuốn thư, câu đối…
Nền nhà và chiều cao phòng thường cao hơn nhà chánh điện. Phòng có 03 tường kín bao quanh, lấy ánh sáng và thông gió trên cao.

1.5. Đông đường; Tây đường
Thường bố trí 2 bên của chánh điện ( cách bằng sân trong). Là nơi dùng để tiếp khách, nghỉ ngơi, sinh hoạt …Đông đường ( bên trái) cho trụ trì, Tây đường ( bên phải) cho các sư trong chùa.
Một số chùa lấy Đông đường làm nơi Thờ tổ, Tây đường tiếp cư tăng. Sau chánh điện là Phương trượng là nơi ở của trụ trì cũng là nơi thờ cúng các vị trụ trì đã qua đời của chùa. Trong chánh điện, ở 2 bên đặt Thập Bát La Hán tượng ( 18 vị La Hán).

2. Các cấu trúc chùa: 

Thường cấu trúc thường theo hình chữ Công 工, chữ Nhật ( ban ngày, mặt trời) 日 .
Riêng đối với khu vực đồng bằng sông Cửu Long, chùa thường theo lối kiến trúc của người Khmer.

 

logo-kvn
logo sxd

lamson2015
phucloctho3

lachong chuan

FACEBOOK HỘI