HEADER-2015cnn 1

Di Tích Lịch Sử Mộ ĐÀO TẤN

          M10  Nói đến Đào Tấn là nói đến những cống hiến lớn lao của ông đối với nghệ thuật tuồng. Sân khấu tuồng đã có ở Việt Nam từ rất sớm. Đầu thế kỷ XIII đã xuất hiện nhiều vở nổi tiếng còn truyền lại đến ngày nay.

 

 

 

ANH DAO TAN

 

Tuy nhiên, bấy giờ bộ môn nghệ thuật này chưa được mang tính tổ chức mang tính chuyên nghiệp. Đến thời Đào Tấn, bằng những đóng góp xuất sắc của ông, với lòng say mê, tài năng và tâm huyết, nghệ thuật tuồng ở Việt Nam đã đạt đến bước phát triển rực rỡ. Ông lập Ban hiệu thư ở Huế chuyên sáng tác, Học bộ đình ở Bình Định chuyên đào tạo diễn viên. Hàng trăm vở tuồng nối tiếp nhau ra mắt công chúng, trong đó có 30 vở của Đào Tấn. Các vở tuồng xuất sắc của ông có thể kể đến như Quần trân hiểu thoại, Tứ quốc lai vương, Tam bảo thái giám hữu bửu, Cổ thành, Quan Công quá quan, Tân dã Đồn, Hoàng Phi Hổ quá quan, Trầm hương các, Hộ sanh đàn, Khuê các anh hùng… và nhuận sắc một số vở như Tam nữ đồ vương, Sơn hậu, Ngũ hổ bình tây, Nguyệt cô hoá cáo … Trong lịch sử tuồng  Việt Nam Đào Tấn là tác giả viết nhiều nhất và có chất lượng cao nhất. Ngoài ra ông còn có công trong công việc hoàn thiện âm nhạc tuồng. Đào Tấn còn là người đầu tiên hệ thống  hoá các vấn đề mỹ thuật sân khấu tuồng, từ trang trí, phục trang đến đạo cụ… Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc Đào Tấn xứng đáng được hậu thế suy tôn là “Hậu Tổ” của nghệ thuật tuồng Việt Nam.

m13

            Cũng không thể không nhắc đến một Đào Tấn văn sĩ. Thơ ông được nhiều nhà nho đương đại khen ngợi. Những tác phẩm của ông gồm Mộng Mai thi tồn, Mộng Mai từ lục, Mộng Mai ngâm thảo, Mộng Mai văn sao, đều viết bằng chữ Hán, trong đó về thơ có hàng trăm bài, nhiều bài có giá trị.

 

            Mặc dù không giống nhiều sĩ phu bấy giờ, trước sự ươn hèn của vua tôi nhà Nguyễn, đã đứng về phía nhân dân hoặc phất cờ cùng nhân dân chống Pháp nhưng trước sau Đào Tấn vẫn là một người yêu nước. Điều này thấy rõ qua thơ văn của ông, đặc biệt qua nội dung các vở tuồng do ông sáng tác. Tuồng Đào Tấn nêu cao những tấm gương nhân nghĩa, lòng yêu nước, thương dân, sẵn sàng hi sinh vì đại nghĩa, đồng thời lên án bọn xu nịnh, bọn quan lại hèn nhát. Dường như trong mỗi vở tuồng Đào Tấn đều gửi gắm vào đó cả nỗi lòng mình.

            Những năm cuối đời, Đào Tấn về quê sống ẩn dật. Xa lánh chốn quan trường nhưng ông vẫn miệt mài sáng tạo nhằm cống hiến nhiều hơn nữa cho nghệ thuật tuồng. Ông lo trước về “hậu sự” của mình, chọn núi Hoàng Mai làm nơi an nghỉ ngàn thu. Ông mất, mọi người theo ý nguyện của ông đã an táng ông tại nơi đây.

mbtt

 Mộ nằm tại thôn Hoàng Mai, xã Phước Nghĩa, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định

 Núi Hoàng Mai (Huỳnh Mai), hay còn gọi là núi Đá Vàng, Mai Sơn, nay thuộc thôn Hoàng Mai, xã Phước Nghĩa, huyện Tuy Phước. Từ huyện lỵ theo trục lộ về hướng Tây Bắc khoảng 1km là tới núi Huỳnh Mai.

M5

Mộ Đào Tấn nằm trên lưng chừng núi, ngoảnh mặt về hướng nam nhìn về thôn Vinh Thạnh, nơi ông cất tiếng khóc chào đời, nơi tuổi thơ nhọc nhằn của ông đã đi qua và là nơi ông sống những tháng năm cuối cùng của cuộc đời mình.

m6

Tuy thuộc xã khác nhưng nơi ông an nghỉ chỉ cách nhà ông chưa đầy 2km. Dưới chân núi có con sông Tranh, một chi lưu của sông Kôn từ tháp Bánh Ít đổ ra đầm Thị Nại chảy qua. Thế mộ nằm vào điểm uốn của sông Tranh, là nơi tụ thuỷ. Thế đất như vậy, theo thuyết phong thuỷ, là cát địa. Nhà nho uyên thâm Đào Tấn hẳn đã có ý tứ khi chọn thế đất này.

  


M8     Lối lên mộ có 223 bậc (ước chừng 450m cao so với đường bê tông)    

M9

 

Bia ghi Di tích xếp hạng cấp nhà nước

M4

 

loi len mo

Lối lên mộ

M 1

 

bia

Bia đá 

 

M3

M10

 

            Mộ xây hình chữ nhật dài 3m, rộng 2m, có bờ xung quanh cao 0,8m, trong đổ đất. Phía trước mộ có bia đề ngày lập mộ, trước nữa là bức bình phong làm tiền án. Phía ngoài mộ là một vòng tường bao dài 10m, rộng 6m, trước có trụ cổng đề đôi câu đối của Hà Đình tướng công, lưng có bình phong kiểu cuốn thư, hai bên cổng và hai bên cuốn thư là hình bốn con sấu được tạo dáng đuôi vểnh lên trên. Nơi đây xưa là cả một rừng hoa, dưới là dòng sông Tranh quanh năm nước chảy, xa xa là bốn ngọn tháp Bánh Ít, phong cảnh ấy, kiến trúc mộ phần ấy toát lên cái tính cương trực, cuộc sống thanh bạch, tâm hồn thi sĩ, nghệ sĩ của con người Đào Tấn.

Năm 1994, trước tình hình ngôi mộ bị xuống cấp nghiêm trọng sau bao năm dãi dầu nắng mưa lại hầu như không được tu bổ gì Sở VHTT, UBND huyện Tuy Phước, UBND xã Phước Nghĩa, nhà hát tuồng Đào Tấn đã tiến hành trùng tu di tích lịch sử quan trọng này. Về cơ bản việc trùng tu tôn tạo là dựa trên nguyên gốc, phần gia cố thêm chỉ nhằm chống xói mòn và làm bậc từ dưới đường lên đến mộ để nhân dân, khách du lịch lên thăm viếng được dễ dàng.

M2

 

            Trong các di tích kỷ niệm về Đào Tấn ở quê hương ông chỉ có ngôi mộ là còn nguyên vẹn. Sau đợt trùng tu năm 1994 ngôi mộ trở nên bề thế và vững chãi hơn. Trước đây việc trông nom ngôi mộ hoàn toàn do các con cháu trong dòng họ đảm nhiệm. Ngày nay các em học sinh trường tiểu học và trung học cơ sở Phước Nghĩa tự nguyện nhận trách nhiệm bảo vệ, tiếp tục tôn tạo, trồng thêm hiều cây cảnh làm cho khu di tích ngày một thêm xanh tươi.

            Công lao và những đóng góp của Đào Tấn đối với nền văn hoá dân tộc từ lâu đã được khảnh định. Nhân 150 năm ngày sinh của Đào Tấn, tỉnh uỷ, UBND, Mặt trận Tổ quốc tỉnh Bình Định đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm tại quê hương ông. Càng ngày khách đến thăm viếng mộ Đào Tấn càng đông. Họ là những văn nghệ sĩ, những người yêu thích nghệ thuật tuồng, là đông đảo nhân dân, ở bình Định, ở khắp mọi miền đất nước đến đây để tưởng niệm, để tri ân người đã có công lớn trong việc kế thừa và phát triển nền văn hoá dân tộc.

 

 

Bài viết: “Bình Định danh thắng – di tích”

Ảnh: Kts.Nguyễn Công Nguyên

logo-kvn
logo sxd

lamson2015
phucloctho3

lachong chuan

FACEBOOK HỘI